أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

344

قانون ( فارسى )

بىدرنگ او را به عطسه وادار كن و بلندش كن و بر صندلى بنشان و بگو كه پايينهاى شكم را فشار دهد ، و بر خود فشار آورد . تو نيز دست بر هر دو تهيگاهش بگذار و فشار ده ! بچه بيرون مىآيد . شايد نياز باشد كه وسيلهء لولب - ابزار مخروطى شكل - مهبل زن را باز كنى تا دهانهء زهدان پيدا شود و باز گردد . بايد انواع و اشكال حركات را بيازمائى . دمر و دراز كشيدن ، نشستن شتر مانند ، بر پشت دراز كشيدن و غيره كه منظور از آنها آسان زائيدن باشد . اين حركات و سكنات را وقتى سفارش ده كه سر بچه به دهانهء زهدان نزديك است و مىتواند به آسانى بيرون آيد . نبايد به هيچ وجه اجازه بدهى كه ماما در بيرون آوردن بچه زور به كار ببرد و يا خودسرانه داروهاى لغزانندهء بچه را در زهدان مادر بريزد . اگر اين حركات و سفارش‌هاى ذكر شده كار را به خوبى انجام نداد ، بايد از داروها ، بخوريها و برداشتنىها استفاده كنى . اگر داروى آسان كردن زايمان را صبح به مادر دادى و بچه بيرون نيامد ، بايد در وقت نيمروز سوپ لوبيا و نخود و روغن كنجد را به وى بدهى كه بخورد و در نزديكيهاى غروب و اوايل شب باز داروى بامدادى را - كه از بزرها و غيره است - اعاده كن كه دوباره بخورد . اگر باز بچه در بيرون آمدن تأخير كرد ، آب فيجن و آرد كاكلك ( گندم ديوانه ) را درهم مخلوط كن و بر پشت و ناف مادر بمال ! اگر درد زايمان بسيار شدت يافت ، روغنى گرم‌مزاج و گرمىبخش در فرزجه مخلوط كن و به زهدان داخل شود . دستور تسكين درد هم در كتاب پنجم قانون ذكر شده است . حكيمان پيشينه و باستانى در زمينه حركات مادر وقت زادن اسلوبهايى را ذكر كرده‌اند ، امّا به عقيدهء من چندان مفيد نيست ازاين‌رو تركش كردم و آنها را در اينجا ننوشتم . علاج بيرون آمدن پا قبل از سر بايد با صبر و حوصلهء زياد به كار بپردازى . آهسته‌آهسته پا را بدرون برگردان تا جنين را راست مىنشانى ساقش را آهسته و كم‌كم بلند كن تا سر بچه پايين آيد . اگر نتوانستى اين كار را انجام دهى ، قسمت بيرون آمده را وسيلهء دستمال بر ران مادر ببند و بچه را بيرون آور . اگر اين عمليات هيچ‌كدام بهره ندادند ، ناگزير جنين را قطعه‌قطعه بيرون آور ، چنان كه در بحث بيرون آوردن جنين مرده در زهدان اشاره شد . علاج جنينى كه بر پهلو خوابيده است حال چنين جنينى به حال جنين پا دراز كن قبل از سر نزديك است . كوشش كن كه او را به سوى بالا ببرى و بنشانى و آرام پايين آورى .